Fosil Yakıt Nedir?

Mineral kaynak olarak da bilinen fosil kaynak, hidrokarbon ihtiva eden doğalgaz, petrol ve kömürden oluşan doğal konvansiyonel enerji kaynaklarıdır. Uzun zaman önce yaşayan organizma kalıntılarının oksijensiz ortamda reaksiyonları sonucu meydana gelmektedir.

Dünya fosil kaynak rezervleri yüzde 70 kömür, yüzde 14 doğal gaz, yüzde 14 petrol kaynaklarından oluşmaktadır. Kullanılan birincil enerji tüketiminin yüzde 86’sı fosil yakıtlardan sağlanmaktadır. Dünya enerji üretim ve tüketiminde fosil kaynak kullanımı yüzde 32,8 petrol, yüzde 29,0 kömür, yüzde 24,2 doğal gazdan oluşmaktadır.

Kömür yüzde 55-95 karbon ihtiva eden hidrokarbon, oksijen, kükürt ve nitrojen bileşiminden meydana gelmektedir. Allokton veya otokton olum kuramı ile oluşmakta ve jeolojik, fiziksel, kimyasal ve termik özellikleri bakımından çeşitlilik göstermektedir. Potansiyeli en yüksek fosil yakıt çeşididir. Isı kaynağı, mekanik güç kaynağı ve hammadde kaynağı olarak yararlanılmaktadır. ABD, Rusya, Çin, Hindistan başta olmak üzere rezervleri düzenli sayılabilecek bir dağılıma sahiptir. Havadaki serbest oksijen ile yanma tepkimesi vermektedir. Antrasit, taş kömürü, linyit, turba olmak üzere 4 şekilde sınıflandırılmaktadır.

Petrol, hidrokarbürlerden oluşmaktadır. Enerji ve endüstride yüksek öneme sahip fosil yakıttır. Ancak rafinasyon proseslerinin ardından yakıt halini almaktadır. Petrokimya endüstrisinde birçok yan ürün eldesi sağlanmaktadır. Yüksek önem teşkil edenler propan, bütan, metan, jet yakıtı, motor yağı, gazyağı, motorin ve benzindir. Isı kaynağı, mekanik güç kaynağı ve hammadde kaynağı olarak yararlanılmaktadır. Orta Doğu, Avrupa ve Asya bölgeleri başta olmak üzere dağılımı yoğundur. Katı hali bitümlü şist adını almaktadır.

Doğalgaz, poröz kayaç boşluklarında veya petrol yataklarında bulunan büyük hacimli hidrokarbon gazıdır. Çoğu gaz halde bulunan bir tür petroldür. Yüzde 95 metandan meydana gelmektedir. Etan, propan, bütan ve karbondioksit ihtiva etmektedir. Bu maddeler petrol ihtivasına oranla daha hafif ve uçucu maddelerdir. Orta Doğu, Avrupa, Asya bölgelerinde belirli alanlarda yoğunlaşmıştır. Mutfak ve sanayi enerji yakıtıdır. Çevrim santrallerinde kullanılmaktadır. Enerji ve elektrik üretiminde yararlanılmaktadır ve ısı kaynağı, mekanik güç kaynağı ve hammadde kaynağı olarak kullanım alanı bulmaktadır.

Fosil yakıtlardan ısınma, ulaşım, endüstri alanlarında yararlanılmaktadır. Bilinçli ve bir amaç doğrultusunda kullanılmaları dahilinde insanlığa verdiği hizmet yüksektir. Ancak kullanıldıklarında ekolojik dengeyi bozan zararlı gazlar (karbonmonoksit, azotmonoksit, azotdioksit vb.) açığa çıkmaktadır. Solunum yolu hastalıkları, ölüm gibi ciddi sonuçlara neden olmaktadır. Taşınması ve depolanması yüksek dikkat gerektiren petrol ve petrol ürünleri kaza sonucu dökülmesi halinde ekosistemleri dönülmez bir zarara uğratmaktadır. Dünya üzerinde petrol için savaşlar yapılmakta ve birçok canlı katledilmektedir.

Günümüzde belirli nedenler sonucu aşırı tüketimleri gerçekleşmektedir. Bu durum fosil yakıtların tükenme sınırına yaklaşması ile enerji krizine ve asit yağmuru, iklim değişikliği, hava kirliliği gibi ekolojik problemler ile küresel ısınmaya yol açmaktadır. Bitki örtüsü, toprak, su kaynakları ve yaşamsal faaliyetlerin olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır. Geri kazanım ve geri dönüşümleri mümkün olmamaktadır. Potansiyeli sonsuz olmayan fosil yakıt rezervlerinden kömürün 100 yıl, petrol ve doğalgaz kaynaklarının 150-200 yılın ardından tükenebileceği düşünülmektedir. Yeni keşfedilen rezerv alanları kullanım süresini uzatmaktadır.

Doğaya zarar vermeyen ekolojik ilkelere sadık yer üstü ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı henüz yüzde 14 seviyesindedir. Kısmen yararlanılan alternatif kaynak kullanımı sonucunda eşdeğer enerjiler elde edilirken elektrik enerjisi üretiminde daha yüksek bir verim elde edilmektedir. Alternatif kaynakların geri kazanımı ve geri dönüşümü mümkün olmaktadır. Ayrıca doğal enerji kaynakları olup sonsuz miktarda yararlanılmaktadır. Bazı yenilenebilir kaynaklar; gelgit enerji, rüzgar enerji, biyokütle enerji, jeotermal enerji, hidrolik enerji ve güneş enerji kaynaklarıdır. Biyokütle kaynaklarını odun, kütük, dal vb. bitki atıkları, hayvan atıkları vb. atıklar oluşturmaktadır.