Fauna Nedir?

Biyocoğrafyanın temel unsurları bitki coğrafyası ve zoocoğrafyadır. Yaşamsal faaliyetlerini sürdüren tüm hayvan topluluklarının yeryüzündeki dağılışlarını ve dağılış faktörlerini coğrafi prensipler kapsamında incelemesi zoocoğrafya ile gerçekleştirilmektedir. Bitkilerin ortam ile ilişkileri açık ve doğrudan olmasına rağmen fauna ile ortam ilişkileri karmaşıktır. Bunun nedeni hayvanların gizli olma eğilimleri nedeni ile dikkat çekmemeleri ve hareket kabiliyetleri sayesinde su, besin ve uygun sıcaklığa doğru yer değiştirmeleridir.

Dünyada 2/3 oranı tohumlu bitkiler olmak üzere 360bin bitki türü bulunduğu bilinmektedir. Ancak hayvanlar için bu sayı 1 milyona yakındır. Dolayısı ile genel anlamda fauna floradan çok daha fazla çeşitliliğe sahiptir. Ancak hayvan toplulukları her coğrafyaya eşit dağılım göstermemektedir. İklim, toprak, besin, bitki örtüsü, yükselti ve jeomorfolojik özellikleri uygun alanlar hayvanlar tarafından tercih edilmektedir. Belirli bir devir, bölge ve biyosferde yaşamsal faaliyetlerini sürdüren hayvanların tamamı fauna olarak tanımlanmaktadır. Hayvan varlığı veya direy olarak da adlandırılabilmektedir. Yaşanılan alanlar ekolojik olarak sınırlanabilirdir. Tatlı su faunası, omurgalı faunası vb. şekilde örneklendirilmektedir. Türkiye faunasına ait yaklaşık 1280 omurgalı tür olduğu bilinmektedir. Ancak ülkemiz bilim insanları için ilgi çeken bir konu olmamıştır.

Yeryüzü Fauna Bölgeleri

Zoocoğrafya bölgeleri alana özel bir faunayı kapsamaktadır. İçerisinde benzer hayvan birliklerini barındırması esası ile sınırlanmaktadır. Ayrıca hayvan türlerinin yüzde 50’si endemik olmalıdır. Global dağılımlarının beşeri faaliyetler sonucu bozulmasına rağmen 6 zoocoğrafya bölgesi varlığı benimsenmektedir.

1-Palearktik Zoocoğrafya Bölgesi

Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindeki, kuzey yarımküre kara parçalarını kapsamaktadır. Bölge Avrupa, Asya, Afrika’nın bir bölümü ve Oriental, Etiyopya zoocoğrafyaları ile sınırlandırılmaktadır. Bölge barındırdığı farklılıklar nedeni ile Akdeniz alt, Mançurya alt, Avrupa alt, Sibirya alt bölgesi olmak üzere dörde ayrılmaktadır. Genel iklim tipi karasal ve ılıman iklimdir. Kuraklığı veya yüksekliği fazla alalarda fauna azalmakta ve özelleşmektedir. Karakteristik türler;

Amfibian: Semender

Memeli Fauna: Yak Öküzü, Yaban Keçisi, Dağ Keçisi, Alp Dağ Keçisi, Himalaya Dağ Keçisi, Çift Hörgüçlü Deve, Bozkır Antilobu, Avrupa Bizonu, Alageyik, Misk Geyiği, Karaca, Kamçatka Kar Koyunu, Muflon, Yeleli Koyun, Yabani At, Takin, Deniz İneği, Yaban Domuzu

Sürüngen Fauna: Sayıca az olmakla birlikte, Kertenkele, Bukalemun, Engerekler

Kemirgen Fauna: Oklu Kirpi, Kunduz, Sincap

Yırtıcı Fauna: Hazar Foku, Yaban Kedisi, Porsuk, Samur, Panter, Kızıl Tilki, Kokarca, Boz Ayı, Vaşak, Bozkır Kedisi, Altay Kaplanı

2-Nearktik Zoocoğrafya Bölgesi

Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindeki, Kuzey Amerika kara parçalarını kapsamaktadır. Bölgeye Grönland, Arktik Kutup Adaları ve New Founland dahil edilmektedir. Bölge barındırdığı farklılıklar nedeni ile Kaliforniya alt, Orta Batı alt, Doğu alt, Kuzey alt bölgesi olmak üzere dörde ayrılmaktadır. Neotropikal zoocoğrafya bölgesi ile sınırı Meksika’dır. Karakteristik Türler;

Memeli Fauna: Kuzey Amerika Rakunu, Kuzey Amerika Kurdu, Kokarca, Amerikan Tavşanı, Misk Öküzü, Deniz Samuru, Kaliforniya Deniz Aslanı, Semerli Fok, Buzul Foku, Puma, Grizzly, Bozayı, Buzul Ayısı, Bizon, Kanada Geyiği, Amerika Antilobu, Büyük Kuzey Geyiği, Ren Geyiği, Karibo, Virjinya Opossumu

Sürüngen Fauna: Misissippi Timsahı Elmas Çıngıraklı Yılanı

Kuş Faunası: Buz Ördeği Papağan Dalgıç Kuşu Kanada Ördeği Pufla

3-Neotropikal Zoocoğrafya Bölgesi

Meksika'nın tropikal alçak alanlarını Orta Amerika Güney Amerika’yı kapsamaktadır. Bölgede görülen iklim tipleri step, nemli ılıman, savan vb. oldukça çeşitlidir. Bölge barındırdığı farklılıklar nedeni ile Antiller alt, Meksika alt Brezilya alt Şili alt bölgesi olmak üzere dörde ayrılmaktadır. Karakteristik Türler;

Kuş Faunası: Oldukça zengindir. Kuetzal, Macaw, And Akbabası, Galapagos Pengueni, Kahverengi Pelikan, Nandu, Darvin Devekuşu, Amazon Kuşu

Yırtıcı Fauna: Yırtıcı Kartal,

Memeli Fauna: Opossum, Keseli Sıçan, Vampir Yarasa, Büyük Karınca Ayısı, Yuvarlak Kemerli Hayvan, Maymun, Amerika Tapiri, Alpago, Jaguar, Patagonya Yabani Tavşanı

Sürüngen Fauna: Taraklı Kertenkele, Galapagos Kaplumbağası, Brezilya Timsahı, Mızraklı Kara Yılan, Mercan Yılanı

4-Etiyopya Zoocoğrafya Bölgesi

Arabistan Yarımadası ve Afrika'yı kapsamaktadır. Bölge barındırdığı farklılıklar nedeni ile Madagaskar ve Maskaren alt, Güney Afrika alt, Doğu Afrika alt, Batı Afrika alt bölgesi olmak üzere dörde ayrılmaktadır. Bölgede görülen iklim tipleri subtropikal, çöl, ekvatoral vb. oldukça çeşitlidir. Oriental zoocoğrafya bölgesi ile neredeyse her yönden benzemektedir. Ancak burada önemli endemik gruplar bulunmaktadır. Karakteristik Türler;

Memeli Fauna: Gnu, Bozkır Zebrası, Okapi, Zürafa, Sığır ve At Antilobu, Dorkas ve Edmi Ceylanı, Goril, Katta, Şempanze, Parmaklı Hayvan, Yeşil Deniz Kedisi, Maymun, Karınca Yiyen Su Aygırı, Gergedan, Afrika Fili

Sürüngen Fauna: Nil Timsahı, Mısır Kobrası

Yırtıcı Fauna: Leopar, Çizgili Sırtlan, Aslan, Gepard

Kuş Faunası: Taçlı Turna, Marabu, Deve Kuşu

5-Oriental Zoocoğrafya Bölgesi

Asya kıtasının tropikal kesimini kapsamaktadır. Bölge barındırdığı farklılıklar nedeni ile Hint Malaya alt, Hindi Çin alt, Seylan alt, Hindistan alt bölgesi olmak üzere dörde ayrılmaktadır. Bölgede görülen iklim tipi tropikal iklimdir. Etiyopya zoocoğrafya bölgesi ile neredeyse her yönden benzemektedir. Ancak burada önemli endemik gruplar bulunmaktadır. Amfibianların, yüzde 66’sı endemiktir. Karakteristik Türler;

Memeli Fauna: Asya Fili, Java Gergedanı, Zırhlı Gergedan, Çullu Tapir, Hint Antilopu, Hindistan Mandası, Borneo Sığırı, Sumatra Gergedanı, Hint-Tibet Kedisi, Maymun, Panda, Lemur, Şebek, Fare Kirpisi

Sürüngen Fauna: Kral Kobra, Ganj Timsahı, Uçan Kertenkele, Mızraklı Asya Engerekleri

Kuş Faunası: Iranidae yalnızca burada yaşamaktadır. Birçok türe ev sahipliği yapmaktadır.

Kemirgen Fauna: Dikenli Fare, Sivri Sincap

6-Avustralya Zoocoğrafya Bölgesi

Avustralya anakarasını ve çevre adaları kapsamaktadır. Bölge barındırdığı farklılıklar nedeni ile Yeni Zelanda, Polinezya, Avustralya alt, Avustralya-Malayan alt bölgesi olmak üzere dörde ayrılmaktadır. Biyoçeşitliliğin yüzde 10’unu barındırmaktadır. Karasal memeli yüzde 91, kurbağa yüzde 93, sürüngenler yüzde 89 ve çiçekli bitkilerin yüzde 85’i sadece bu bölgede bulunmaktadır. Karakteristik Türler;

Amfibian: Çığırtkan Kurbağa

Memeli Fauna: Uçan Sincap ve Fok, Ağaç ve Misk Fare Kangurusu, Wallaby, Kloaklı Memeliler, Karınca Kirpi, Koala, Boynuzlu Uçan Keseli, Çöplük Büyük ve Tavşan Burunlu Keseli, Keseli Sansar ve Kurt, Dev Gri Kanguru, Cüce Dağ Opossumu, Marsupial, Avustralya Wombatı, Tasmanya Canavarı, Yabani Köpek, Domuz, Tek Hörgüçlü Develer

Sürüngen Fauna: Yılan Boyunlu Kaplumbağa, Sahil Şeytanı Kertenkele

Kuş Faunası: Papağan, Kakadul, Cüce ve Pense Dilli Papağan, Emu, Tepeli Deve Kuşu, Kırmızı Kakadu, Molukan Kakadusu, Cennet Kuşları, Kırmızı Yüzlü Papağan, Kagu, Cüce Penguen, Takahe, Büyük Lekeli Kivi, Bahçıvan Kuşu

Yırtıcı Fauna: Kobra