Çevre Bilimi Nedir?

Çevre Bilimi, Türk Dil Kurumu’nca “insan doğa ilişkilerini ve çevre sorunlarını inceleyen, çeşitli bilim dallarını içerisinde toplayan uygulamalı bilim” olarak tanımlanmaktadır.

Çevre Nedir?

Canlı veya canlı toplulukları tarafından etkilenen ve onları etkileyen abiyotik faktörlerdir. Canlı varlıkların çoğalma, barınma, beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşıladıkları yerdir. Doğal bir proses sonucu oluşan doğal çevre ve doğal çevreden istifade ederek insan gücü ile oluşturulan yapay çevre olmak üzere 2 bileşeni kapsamaktadır. Deniz, göl, dağ, kır, ova, orman, bataklık, akarsu vb. doğal ve ev, mahalle, kent, park vb. yapay çevreler yaşam alanı oluşturmakta ve canlıların etkileşim/iletişimlerine olanak sağlamaktadır. Kimyasal, biyolojik, fiziki, ekonomik, sosyal ve kültürel ortamları içermektedir.

Çevre, sürdürdüğü faaliyetlere göre, canlı ve cansız olarak iki grupta incelenmektedir. Canlı çevre, aynı fiziksel ortamı paylaşan ve etkileşim halinde olan varlıklardır. Cansız çevre ise su ve toprak gibi kimyasal ve fiziksel özellikleri bakımından yaşamsal faaliyete rastlanmayan çevredir.

Niteliğine göre, fiziksel ve toplumsal çevre olarak, mekana göre ise yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası olarak sınıflandırılmaktadır.

Ülkemizde çevre bilimi ile ilgili olarak üniversitelerde eğitime önem verilmektedir. Günümüzde çeşitli üniversitelerde Çevre Koruma Ve Kontrol (Ön lisans), Çevre Sağlığı (Ön lisans) ve Çevre Mühendisliği (Lisans) bölümü mevcuttur.

Çevre Koruma Ve Kontrol

Artan nüfus, sanayi, bilinçsiz tüketim gibi faaliyetlerine bağlı olarak meydana gelen çevre sorunları ve kirlilik kontrol gerektirmektedir. Kirliliğin azaltılması ve önlenmesi, doğan problemlerin çözümü, yeraltı ve toprak üstü kaynakların korunması, sürdürülebilir çevre gerekliliklerinin sağlanması eğitimi Çevre Koruma ve Kontrol bölümü ile verilmektedir.

Çevre Sağlığı

Çevre kirliliğinin önlenmesi için gerekli araştırma ve çalışmaları gerçekleştiren, çevrenin yaşanabilir halde kalması için gıda, bina, su, hava vb. denetimlerini gerçekleştiren kişileri yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

Çevre Mühendisliği

Tüm doğal ve yeraltı kaynakların en idareli ve uygun şekilde kullanılmasını, kirlilik oluşturan etkenlerin kaynağında azaltılması ve giderilmesini, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasını gerçekleştirecek kişileri yetiştirmeyi hedeflemektedir.

Hava, toprak ve yaşamsal faaliyetlerimizin sürekliliği için gerekli su kaynaklarının kirlenmesinde gözlenen artış, kaynakların tükenmesi ihtimali, kullanılamaz duruma gelen kaynaklar, ozon tabakasının delinmesi, küresel ısınmanın hat safhalarda yaşanmaya başlaması, sera gazlarının neden olduğu problemler, kanser vb. hücre hastalıklarında gözlenen artış, doğal kaynakların tüketilmesi ve farklı sebeplerden yok edilmesi gibi birçok problem ile uğraşan Çevre Bilimi genel anlamda aşağıda paylaşılan konular ile ilgilenmektedir.

- İçme suyu kaynak temini, kirlilikten korunması, iletimi ve arıtımı

- Herhangi bir su kaynağının şebekesinin projelendirilmesi ve inşaatı

- Evsel ve endüstriyel atıkların tesislerinin seçimi, projelendirilmesi, inşaatı ve işletilmesi

- Atıksuların uygun ortama deşarjı ve etkileri, ÇED raporunun hazırlanması ve süreç takibi

- Risk analizi ve değerlendirilmesi

- Katı atıkların toplanması, taşınması, depolanması, yeniden kazanımı veya bertaraf edilmesi

- Hava ve toprak kirliliği kontrolü

Çevre bilimi, ekoloji değildir. Ekoloji ile aralarında ciddi farklar mevcuttur. Çevre bilimi, insan faaliyetlerinin neden olduğu olumsuz etkileri incelerken ekoloji, canlı varlıkların birbirleri ve çevreleri ile etkileşimlerini incelemektedir.

Çevrecilik de çevre bilimci veya ekolojist anlamına gelmemektedir. Çevrecilik olması gereken sosyal harekettir. Fizik, kimya, jeoloji, biyoloji, çevre bilimi gibi çeşitli disiplinlerin çalışılmasını gerektiren akademik bir disiplin değildir. Çevre problemlerinin çözümlenmesini ve önlenmesini önlemek için her çabayı gösteren bireylerin tamamı çevrecidir.

Günümüzde çevre sorunu önemli bir hal alarak ekolojik bir problem haline gelmiştir ve insanlarla sınırlı kalmaktadır. Ekoloji abiyotik faktörlerin etkileşimleri ve atmosferden sağlanan besin maddelerinin incelenmesine odaklanırken; çevrecilik faaliyetleri farklı ekosistemler üzerindeki etkileşimler ve bu etkileşimlerin ekolojiyi nasıl etkilediği hususunda odaklanmaktadır.